Op papier volstaan de kernpunten

Over Internet & Intranet van Peter Olsthoorn

Marc van Oostendorp

Geschreven voor Emnet,1997.

'Het is niet iedereen gegeven helder te publiceren, laat staan in een aantrekkelijke opmaak en stijl te presenteren,' schrijft de journalist Peter Olsthoorn in zijn boek Intranet & Internet. Olsthoorn kan het weten. Hij publiceert nu al een paar jaar een van de beste en populairste dagelijkse rubrieken op het Internet -- Planet Multimedia. Daarnaast schrijft hij als freelancer al sinds jaar en dag voor 'gewone' media zoals Emnet.

Planet Multimedia is geschreven zoals een goede rubriek op het web geschreven moet zijn: helder, kort, zonder flauwekul en met kennis van zaken. Het was dan ook een goed idee van de uitgever om Olsthoorn een boek te laten schrijven. Het zou een boek worden waarin de voor- en nadelen van het Internet en de Intranet-technologie zakelijk uiteenzet werden. De doelgroep bestond uit ondernemers zonder speciale belangstelling voor techniek.

Brokkelig

Helaas voldoet het boek niet helemaal aan de hooggespannen verwachtingen. De stijl die het op een webpagina zo goed doet, blijkt voor een boek van bijna driehonderd pagina's te kortademig. De korte zinnen en een beetje brokkelige alineabouw, die zo prettig lezen als je nerveus het laatste nieuws van een webpagina leest, worden op papier al snel vermoeiend.

De tekst leest niet lekker weg. Dat is jammer, voor een boek dat de bedoeling heeft een sceptische doelgroep te enthousiasmeren. Het taalgebruik is bovendien af en toe een beetje slordig. Zo schrijft Olsthoorn ergens dat 'in dit boek omslachtig uitleg gegeven wordt over tal van aspecten van communicatie met het beeldscherm.' In plaats van 'omslachtig' bedoelt de schrijver waarschijnlijk 'uitgebreid', en in plaats van 'met het beeldscherm' zal hij 'met behulp van het beeldscherm' bedoeld hebben. Dit soort onnauwkeurige uitdrukkingen -- die waarschijnlijk voortkomen uit de haast waarmee het boek geschreven is -- leiden onnodig af van de interessante inhoud van het boek.

Haast

Er zijn meer tekenen die er op wijzen dat het boek in haast geschreven is, en dat er weinig redactiewerk aan te pas is gekomen. Zo'n teken is de lengte van het boek: Olsthoorn zegt ergens dat het boek ongeveer 100.000 woorden telt. Dat zijn er voor de beoogde doelgroep volgens mij zeker twee keer te veel. Het is jammer dat Olsthoorn zich niet heeft geconcentreerd op de hoofdpunten, en tegelijkertijd heeft geprobeerd wat meer structuur in zijn verhaal aan te brengen. Ik mis bijvoorbeeld een goede en uitgebreide uitleg over wat nu precies bedoeld wordt met de begrippen 'Intranet', 'Internet' en 'Extranet'. Die uitleg wordt pas op bladzijde 19 gegeven en is daar uiterst summier en weinig helder voor mensen die niet al op zijn minst een globaal idee hebben van de technologie.

Olsthoorn valt af en toe in een valkuil waarvoor hij zelf expliciet waarschuwt. Herhaaldelijk komt het probleem aan de orde dat automatiseerders hun eigen jargon hebben, dat hen verhindert doeltreffend te communiceren met niet-technici. Maar zelf gebruikt Olsthoorn ook regelmatig termen als IRC en TCP/IP, zonder nadere uitleg en zonder dat ze voor zijn betoog van belang zijn. Zo schrijft hij ergens: 'Dan herbergt Internet nog de technieken Gopher, FTP en Telnet. Vergeet deze drie technieken gevoeglijk even, want ze raken steeds meer uit beeld.' Waarom technieken genoemd moeten worden als de lezer ze toch meteen weer mag vergeten, is onduidelijk.

Praktische problemen

Het is jammer dat een boek dat vooral over communicatie gaat, zo haastig geschreven is. Zeker omdat de inhoud van het boek zeer goed is. Het boek telt drie delen: 'Theorie en strategie van Intranet en Internet', 'Intranet in de praktijk' en '10 gedachten over Internet en Intranet'. Het tweede deel, dat acht 'case studies' omvat over Intranet bij onder meer Delta Lloyd, KPMG, de Tweede Kamer, KLM en het kleinere bedrijf Caesar Groep, vond ik verreweg het best. Olsthoorn heeft telkens enkele betrokkenen bij het intranet geïnterviewd. Op deze manier komen de praktische aspecten van het opbouwen van en het werken met een intranet aan de orde. Op geen enkele manier valt zo goed te illustreren wat de voor- en nadelen van een intranet zijn als door een paar concrete gevallen te bestuderen. Dat heeft Olsthoorn hier gedaan.

Het is bijvoorbeeld interessant om te lezen dat Hewlett-Packard, een van de drie grootste computerbedrijven ter wereld volgens Olsthoorn, meer belang hecht aan het eigen intranet dan aan het Internet. Aan het laatste kleven volgens de woordvoerders van dat bedrijf nog te grote nadelen. De veiligheid van het digitale verkeer en een soepele manier om elektronisch betalingen te doen zijn nog altijd niet geregeld. Maar het intranet is een prachtige manier om de werknemers wereldwijd beter te organiseren, te informeren, en bij het bedrijf te betrekken.

Een schat aan informatie

De bekende politicus en ondernemer Rinnooy Kan schrijft in het voorwoord bij dit boek te hopen dat 'dit boek ertoe zal bijdragen dat vele ondernemers de gulden middenweg weten te vinden en te bewandelen', maar aan een ondernemer die nu wel eens wil weten wat dat Internet en intranet nu eigenlijk allemaal is, zou ik dit boek niet zonder meer aanraden. Daarvoor is het te weinig helder en te weinig enthousiasmerend geschreven.

Maar voor degene die overtuigd is van het nut van Internet en intranet en nu naar sterke argumenten zoekt om zijn baas over te halen, is dit boek een rijke bron. Op basis van de gegevens in dit boek kan zo iemand zijn eigen verhaal schrijven.

Olsthoorn heeft een boek met notities geschreven, tamelijk summiere aantekeningen, op basis waarvan iemand met kennis van zaken aan het werk kan. Ergens schrijft hij dat het in de nabije toekomst misschien helemaal niet meer nodig zal zijn om notulen van vergaderingen te maken. In plaats daarvan zou een geluidopname van de vergadering op een CD gezet kunnen worden, die in de auto kan worden afgeluisterd. 'De overdracht van de boodschap is dan effectiever en vergt weinig tijd,' schrijft Olsthoorn. 'Op papier volstaan de kernpunten.'

Het is net alsof bij dit boek de CD ontbreekt, waarop de interviews staan die Olsthoorn afnam. Die CD had ik graag aan enkele ondernemers cadeau willen geven, om in de file af te luisteren. Dat had hen waarschijnlijk pas echt kunnen overhalen. Een boek van driehonderd pagina's met alleen kernpunten volstaat daarvoor niet.

Peter Olsthoorn, Intranet & Internet, Sdu Uitgevers, Den Haag. ISBN 90 12 08387 7.

Meer informatie over het boek kan gevonden worden op Olsthoorns eigen weblocatie: http://www.olsthoorn.nl/ Vanaf die plaats vindt u ook een verwijzing naar Planet Multimedia.