Beter gebruik van Netscape Navigator

Marc van Oostendorp

Geschreven voor Emnet, 27 december 1997.

Bladerprogramma's ("browsers") zoals Netscape Navigator worden steeds groter en hun mogelijkheden steeds uitgebreider. Dat komt doordat de Web-pagina's die zij kunnen presenteren steeds ingewikkelder worden, maar ook doordat u als gebruiker steeds beter kunt aangeven hoe u de binnengekomen pagina's bekijken wilt. 

Er zijn op dit moment meerdere versies van het programma in omloop. In het voorjaar van 1997 kwam de firma Netscape met versie 4, voorlopig de meest recente. Veel mensen zijn echter nog niet overgestapt op die nieuwe versie en maken nog steeds gebruik van een van de versies 2 of 3 van dat programma. 

Vaak hebben ze daar gelijk in. Zoals gezegd wordt het programma Netscape bij elke versie net iets groter en net iets uitgebreider. Wie de laatste versie compleet wil hebben, moet bijna 100 megabytes vrij maken op zijn of haar harde schijf. Lang niet iedereen voelt de behoefte om elke keer als de firma Netscape iets nieuws heeft bedacht -- en dat gebeurt ongeveer elk halfjaar wel een keer -- de moeite te nemen om de vereiste ruimte op de harde schijf vrij te maken, het complete programma van het Internet of een CD-ROM te halen en te installeren, om vervolgens allerlei nieuwe functies te leren kennen. Wie bijvoorbeeld vooral Web-sites bezoekt met veel tekstuele informatie zonder uitgebreide grafische mogelijkheden, kan dat net zo goed, en in sommige gevallen zelfs sneller, doen met een wat oudere versie van Netscape. Voor zo iemand is er geen enkele reden zich te laten meeslepen door de steeds veranderende mode. 

Daar staat tegenover dat die nieuwere versies er natuurlijk niet helemaal voor niks gekomen zijn. Netscape 4 is wel degelijk overzichtelijker, makkelijker en sneller te bedienen en biedt u wel degelijk de mogelijkheid mooier vormgegeven pagina's te bekijken dan oudere versies van dit programma. Wie op dit moment begint met serieus gebruik te maken van het World Wide Web en nog geen uitgebreide ervaring heeft met eerdere versies, raad ik dan ook aan meteen met de nieuwste versie te beginnen. 

In het onderstaande vindt u daarom drie soorten tips: voor Netscape Navigator 4, voor oudere versies van dit programma en tips die van toepassing zijn op alle versies die tot nu toe verschenen zijn. Overigens biedt de firma Netscape niet alleen een bladerprogramma. Al sinds versie 2 distribueert ze tevens programma's om te werken met elektronische post en met nieuwsgroepen. Sinds versie 4 gebeurt dit onder de naam Netscape Communicator. Op al die extra mogelijkheden kunnen we hier echter niet ingaan; we beperken ons in dit artikel tot het bladerprogramma. 

Installatie

We beginnen bij het begin -- een succesvolle installatie van het programma. Ik ga er hierbij vanuit dat u het programma, net als de meerderheid van de gebruikers via het Internet binnen haalt. U kunt de laatste versie van het programma altijd verkrijgen via de eigen Engelstalige homepage van het bedrijf Netscape: http://home.netscape.com. Wanneer u liever in het Nederlands wordt toegesproken, kunt u overigens ook voor een Nederlandstalige versie van deze pagina kiezen: http://home.nl.netscape.com/nl/index.html. U dient er dan wel rekening mee te houden dat deze pagina aanmerkelijk minder vaak wordt bijgewerkt dan de Engelse pagina's. Ook met het uitbrengen van Nederlandstalige versies van haar programmatuur is de firma Netscape over het algemeen tamelijk traag. 

[Thuispagina Netscape]

Ergens op de welkomstpagina vindt u een verwijzing naar een download-pagina. Netscape biedt over het algemeen een verwarrende hoeveelheid versies van elk pakket in haar catalogus. U kunt zo het pakket kiezen dat het best aansluit bij uw eigen belangstelling en bij de computer en de programmatuur die u gebruikt. 

Allereerst kiest u natuurlijk voor een versie die u kunt gebruiken op uw eigen computer: een versie die is aangepast aan Windows 3.1, aan de Apple Macintosh, of aan Windows 95. Vervolgens kunt u kiezen tussen een gewone en een 'Gold'-editie. Het enige verschil tussen deze twee versies is dat de laatste een programma bevat om zelf op tamelijk eenvoudige wijze Web-pagina's te maken. 

Een volgende keuze betreft het verschil tussen wat in Netscape 3.0 heet de 'minimum edition' en de'standard edition'. Dit verschil heeft te maken met zogenaamde plug-ins, kleine ingebouwde programma's waarmee allerlei speciale soorten bestanden kunnen worden weergegeven. Er zijn bijvoorbeeld plug-ins voor allerlei geluidsbestanden, voor het bekijken van driedimensionale virtuele werelden, voor videofragmenten en voor tekstbestanden die zijn aangemaakt in tekstverwerkers. In de 'standard edition' zijn enkele van de populairste plug-ins standaard ingebouwd, in de 'minimum edition' zijn ze weggelaten. 

Al met al bestaat bijvoorbeeld alleen al versie 3.0 voor Netscape Navigator Gold in de Engelstalige versie alleen al in de volgende acht varianten: 

Verwarrend genoeg is de terminologie die Netscape hanteert bij versie 4 alweer iets veranderd. In plaats van 'standard edition Gold' spreekt men nu van de 'recommended edition': wanneer u deze kiest wordt het complete pakket met alles erop en eraan in een keer binnengehaald. Heeft u daar geen zin in, dan kunt u ook kiezen voor een 'custom edition'. Hier kunt u zelf aangeven welke plug-ins en hulpbestanden u wel of niet wilt gebruiken, en ook of u gebruik wilt maken van de module Composer waarmee u in deze versie uw Web-pagina's maken kunt. 

Veelbezochte adressen

Voor Internet-adressen die u vaak bezoekt kunt u -- zoals u waarschijnlijk weet -- met Netscape Navigator een boekenlegger (bookmark) aanleggen. U doet dit op de volgende manier. Allereerst geeft u Netscape de opdracht de pagina te bezoeken waarvan u een boekenlegger wilt aanleggen. Vervolgens kiest u in het menu Bookmarks de mogelijkheid Add Bookmark. In Netscape 4 vindt u dit menu in de knoppenbalk naast het woord Location of Netsite

In eerdere versies van het programma vindt u het in de bovenste menubalk:

De boekenlegger is nu aangelegd. Wanneer u opnieuw het menu Bookmarks kiest ziet u dat de titel van de pagina met een boekenlegger is opgenomen (in het onderhavige voorbeeld betreft dit 'Welkom bij Planet Internet'). 

Boekenleggers zijn handig om werken met het Web overzichtelijk te houden. Ze helpen u eenmaal bezochte interessante pagina's snel terug te vinden. Zeker bij enigszins intensief gebruik van het Internet is het echter zaak om de lijst met boekenleggers ook goed te organiseren. Een ervaren Web-gebruiker gooit regelmatig niet-gebruikte boekenleggers weg en plaatst bij elkaar behorende boekenleggers overzichtelijk samen in een mapje. 

Om dit alles te kunnen doen, kiest u de mogelijkheid Edit Bookmarks of Go to Bookmarks -- afhankelijk van de versie die u gebruikt -- in het menu Bookmarks. U krijgt dan het volgende venster te zien: 

In dit voorbeeld ziet u dat ik mijn eigen boekenleggers heb opgeslagen in vier mapjes, genaamd Zoekdiensten, JavaScript, Literatuur en Prive. Daarnaast heb ik zojuist een boekenlegger gemaakt die (nog) niet in een mapje is opgenomen. 

Een nieuw mapje maakt u aan door in het menu Item de mogelijkheid Insert Folder te kiezen. Er verschijnt vervolgens een venstertje waarin u de naam van de nieuwe map kunt invullen. In het onderstaande voorbeeld is dat 'Voorbeeldmapje': 

Nadat u de naam heeft ingevoerd, klikt u op OK. Het nieuwe mapje is nu toegevoegd in het boekenleggervenster. We kunnen nu de boekenlegger Welkom bij Planet Internet naar deze map verplaatsen. U selecteert daarvoor de boekenlegger door er eenmaal op te klikken. Vervolgens sleept u hem naar het mapje, terwijl u de muisknop ingedrukt houdt. Het resultaat is dat de boekenlegger in het mapje is opgenomen: 

Een interessante extraatje dat dit venster u biedt is de mogelijkheid om te controleren welke boekenleggers er ververst zijn sinds de laatste keer dat u ze bezocht. Door deze mogelijkheid van tijd tot tijd te gebruiken kunt u zich veel tijd besparen. U hoeft dan namelijk alleen die pagina's te bekijken die echt nieuwe informatie bevatten, en geen tijd te verspillen aan oud nieuws. U kiest hiervoor de mogelijkheid What's New? in het menu File

Vervolgens zoekt het programma contact met alle Web-pagina's waarvoor u een boekenlegger heeft aangemaakt en controleert of die pagina's zijn bijgewerkt sinds de laatste tijd dat u ze bezocht. Dit kan enige tijd duren, maar u kunt dit programma natuurlijk op de achtergrond laen werken, terwijl u zelf iets anders doet. 

Uiteindelijk worden de resultaten van de zoekactie als volgt gepresenteerd: 

Om de namen van pagina's die recentelijk ververst zijn, verschijnt een stralenkrant. Bij de namen van sommige andere pagina's ziet u misschien een vraagteken. Dit betekent dat het Netscape niet gelukt is binnen redelijke tijd contact te leggen met met de site in kwestie. De oorzaak hiervoor kan natuurlijk zijn dat de site in kwestie tijdelijke problemen heeft, maar het kan ook zijn dat de pagina is opgeheven. 

In dat laatste geval kunt u de boekenlegger beter verwijderen. U selecteert deze dan door er met de muis eenmaal op te klikken. Vervolgens kiest u de mogelijkheid Delete in het menu Edit. 

In Netscape 4 is het overigens nog een stuk gemakkelijker geworden om met boekenleggers te werken. Om een boekenlegger voor een pagina te maken, klikt u op het icoontje dat voor het adres staat en sleept het met de muisknop ingedrukt naar het menu Bookmarks. De boekenlegger wordt dan automatisch voor u gecreëerd. 

Zoals u ziet worden de boekenleggers en mapjes met boekenleggers die u heeft aangelegd, door deze versie van Netscape op een speciale balk weergegeven. Het is dus ook veel gemakkelijker om deze pagina's te bezoeken.

Een andere manier om snel uw favoriete pagina's op te zoeken, werkt ook op eerdere versies van Netscape, mits u gebruik maakt van Windows 95. Deze manier bestaat uit de aanmaak van een zogenaamde Internet Shortcuts, die op het bureaublad van Windows 95 worden geplaatst. Wanneer u erop klikt, wordt Netscape gestart met de aangegeven pagina. 

Om een Internet Shortcut te maken, gaat u weer naar de pagina van uw voorkeur. U klikt vervolgens boven een willekeurige plaats op die pagina met de rechterknop van uw muis. Er verschijnt dan een klein menu. Hierin kiest u de mogelijkheid Internet Shortcut

Er verschijnt nu een klein venster. In het bovenste venster hiervan, kunt u de naam van de Shortcut ingeven, zoals deze op het bureaublad verschijnt: 

 

Nadat u deze gegevens zonodig hebt aangepast, kunt op OK drukken. Voortaan vindt u nu op uw bureaublad een verwijzing naar uw favoriete pagina op het Internet: 

Uw eigen interface

U kunt ook op andere wijze Netscape aanpassen aan uw eigen smaak en voorkeur. Zo kunt u tot op grote hoogte bepalen hoe het programma zich aan u presenteert. U kunt bepalen welke kleuren er gebruikt worden bij de presentatie. 

De meeste mogelijkheden tot aanpassing vindt u in Netscape 4 in de afdeling Preferences, een onderdeel van het menu Edit. In eerdere versies vindt u in de afdeling General Preferences van het menu Preferences.U vindt het onder de naam Options op de menubalk. In beide gevallen krijgt u het venster Preferences te zien: 

Dit menu beslaat verschillende tabbladen. Het eerste tabblad heet Appearances. Hierin kunt een aantal essentiële aspecten van de vormgeving van het bladerprogramma wijzigen. Zo kunt u in de bovenste rechthoek aangeven hoe u de knoppenbalk eruit wilt laten zien. Hierboven ziet u het tabblad zoals dat getoond wordt in versie 3. In de bovenste rechthoek kunt u kiezen uit de mogelijkheden Pictures, Text of Pictures and Text. Wanneer u kiest voor de mogelijkheid Text krijgt u een minimale knoppenbalk:

Kiest u voor de mogelijkheid Pictures and Text, dan krijgt u juist een grote, en duidelijke knoppenbalk: 

In Netscape 4 vindt u dezelfde mogelijkheden op een iets andere manier gepresenteerd, namelijk in de onderste rechthoek van de afdeling Appearance

 

Lettertypes bijstellen

Ook het standaardlettertype dat gebruikt wordt om de informatie op de Web-pagina's te presenteren, kunt u aanpassen. Zo kunt u er bijvoorbeeld voor kiezen om dit lettertype te desgewenst te vergroten om een grotere leesbaarheid te verkrijgen. U kiest dan voor het tabblad Fonts (lettertypen): 

U kunt hier twee soorten lettertypen veranderen: een proportioneel en een niet-proportioneel ('fixed') lettertype. De meeste pagina's gebruiken alleen een proportioneel lettertype en het is dan ook in de regel zinniger om dat te veranderen. U klikt hiervoor op de knop Choose Font. Er verschijnt dan een klein venster waarin u precies kunt aangeven welk lettertype er dient te worden gebruikt: 

Links kunt u het lettertype aangeven, rechts de relatieve lettergrootte. Standaard staat deze ingesteld op 12 punten, maar u kunt deze desgewenst groter maken om een tekst beter leesbaar te maken. 

Ik moet hier volledigheidshalve overigens wel bij vermelden dat er ontwerpers zijn die het te gebruiken lettertype en de te gebruiken lettergrootte helemaal vastleggen. U kunt daar als gebruiker dan niets meer aan doen. De meeste ontwerpers laten deze keuze gelukkig in ieder geval nog ten dele aan de gebruiker. 

In Netscape 4 bestaat er overigens een nog iets snellere manier om de grootte van het lettertype aan te passen. In het menu View vindt u hier twee mogelijkheden Increase Font en Decrease Font waarmee u letterlijk met een druk op de knop van de muis het lettertype respectievelijk groter en kleiner kunt maken: 

Maximale snelheid

Niet alleen het uiterlijk van Netscape kunt u aan uw eigen behoeften aanpassen. Ook de manier waarop het programma werkt, kan worden aangepast. Zo kunt u het nodige doen aan de snelheid waarmee het werkt. Natuurlijk moet u dan wel bereid zijn daar iets aan op te offeren. Het genoegen om plaatjes te zien bijvoorbeeld. Natuurlijk vormen de grafische elementen en de illustraties een van de aantrekkelijkere aspecten van het Web. Wie niet uit is op een uurtje genoeglijk surfen, maar daarentegen doelgericht op zoek is naar (tekstuele) informatie, kan er baat bij hebben alle versieringen te laten voor wat ze zijn. Het bladerprogramma hoeft er dan geen moeite voor te doen om ze binnen te halen. Om dit te bereiken haalt u het vinkje weg voor de instructie Auto Load Images. Deze instructie vindt u in Netscape 4 in het tabblad Advanced van Preferences in het menu Edit, en in eerdere versies in het rolmenu Options. Hieronder ziet u de mogelijkheid zoals deze is opgenomen in Netscape 4:

Er zijn nog andere mogelijkheden om de snelheid van het programma te vergroten. Eén ervan is de uitbreiding van het zogenaamde cache-geheugen. Dit is het gedeelte van uw harde schijf dat gebruikt wordt om reeds opgevraagde informatie op te slaan. Wanneer u deze informatie opnieuw opvraagt -- bijvoorbeeld omdat het een logo betreft dat op meerdere pagina's binnen een site terugkomt, of omdat het een pagina is die u geregeld bezoekt -- wordt deze niet helemaal van het Internet gehaald, maar van uw eigen harde schijf. Die laatste is natuurlijk wat dichterbij. Dat komt de snelheid ten goede. 

Hoe groter nu uw cache-geheugen is, des te meer informatie er kan worden opgeslagen. Dat komt de snelheid uiteraard ten goede. De mogelijkheden om het cache-geheugen te vergroten vindt u in het tabblad Cache van het venster Network Preferences. U vindt dit onder Advanced bij Preferences onder het menu Edit in Netscape Navigator versie 4: 

In eerdere versies vindt u het onder Options in eerdere versies van dit programma: 

Zoals u ziet, zijn er twee verschillende vormen van Cache-geheugen: een memory-cache en een disk-cache. Met memory wordt het zogenaamde werkgeheugen of RAM-geheugen bedoeld. Dit geheugen is razendsnel toegankelijk, maar het verdwijnt ook weer elke keer als u de computer uitzet. Als u dit soort cache-geheugen te groot maakt, hebt u kans dat u geen andere programma's naast Netscape kunt draaien, of dat deze uiterst traag gaan lopen. In ieder geval kunt u dit geheugen nooit groter maken dan het aantal megabytes RAM-geheugen dat u gekregen hebt. 

De disk-cache is iets langzamer, maar u kunt er dan ook meestal iets meer van gebruiken. Wel dient u er rekening mee te houden dat u de ruimte die u gebruikt voor cache niet voor iets anders kunt gebruiken. Wanneer u bijvoorbeeld 100 megabytes van uw harde schijf reserveert voor cahce-geheugen, verlopen uw zoektochten over het Web misschien wel sneller, maar u kunt die megabytes niet meer gebruiken om er een aardig programma op te zetten. 

Een laatste techniek die u kunt gebruiken om een en ander wat sneller te verlopen, vindt u op ditzelfde tabblad. U ziet hier achter de zin Verify document de mogelijkheden Once per session, Every time of Never. Als u Never kiest, wordt altijd de versie van het document uit de cache gebruikt, als deze voorhanden is. Daar gaat de snelheid zeker op vooruit, maar aan de andere kant loopt u de kans dat u dan op een bepaald moment met een sterk verouderde versie komt te zitten, omdat nooit gecontroleerd wordt of de versie op het Net niet actueler is. Kiest u Every time, dan wordt elke keer als u een document opvraagt, gekeken of de versie op het Net niet actueler is. Dat is vaak een beetje overdreven: als u vijf minuten geleden al een document heeft opgevraagd, is het in de meeste gevallen onwaarschijnlijk dat dat document ondertussen vernieuwd is. Wilt u dat uw documenten in het cache-geheugen slechts slechts een keer per sessie worden vergeleken met het document op het Internet kiest u -- de naam zegt het al -- voor de mogelijkheid Once per session

Veiligheid en beveiliging

In de media duiken af en toe verontrustende berichten op over de veiligheid van het Internet. Virussen zouden overal opduiken en Web-pagina's gebruiken om honderdduizenden computers tegelijkertijd te infecteren. Hoewel deze berichtgeving vaak een beetje overdreven is, zijn er toch voldoende redenen om enige voorzichtigheid te betrachten. 

Een eerste reden is dat er steeds meer mensen op het Net komen -- en niet al die mensen zijn van goede wil. Onverantwoordelijke gekken zijn helaas overal. Een andere belangrijke reden is dat Web-pagina's steeds dynamischer, interactiever en interessanter worden. Om dat te kunnen bereiken moeten ontwerpers kleine stukjes programmacode toevoegen aan hun pagina's. En het is een treurige maar ijzeren wet in de computerwereld dat er virussen ontstaan waar er programmacodes zijn. 

Gelukkig wordt er aan die beveiliging wel gewerkt. Nagenoeg alle computercode die aan uw Web-pagina's is toegevoegd, is geproduceerd met behulp van een van de twee systemen Java of JavaScript. Op de technische details van deze systemen hoeven we hier niet in te gaan. Van belang is voor ons op dit moment alleen dat ze allebei zijn voorzien van een groot aantal beveiligingsmechanismen. Desgewenst kunt u echter Netscape ook de opdracht geven geen enkele van deze instructies uit te voeren. 

U roept daarvoor het menu Network Preferences tevoorschijn: (De manier om dit venster tevoorschijn te roepen, is hierboven beschreven.) 

Nu kiest u de deelafdeling Languages. Desgewenst kunt u hier de mogelijkheden om met Java en JavaScript te werken uitzetten, door het vinkje voor respectievelijk Enable Java en Enable JavaScript te verwijderen. 

Zeker in het geval van JavaScript zou ik u echter niet adviseren om van deze mogelijkheid gebruik te maken. Dit systeem wordt over het algemeen gebruikt voor betrekkelijk onschuldige maar wel handige toevoegingen aan een pagina. Een typische toepassing is bijvoorbeeld een controle van formulieren: voordat u een ingevuld formulier via het Internet verzendt, kan een kleine JavaScript-toepassing even controleren of u achter 'leeftijd' niet een getal van meer dan drie cijfers heeft ingevuld en u waarschuwen als u wel een vergissing gemaakt heeft. Dat is erg handig, omdat er zo geen tijd verloren gaat met het verzenden van verkeerde informatie. 

Er is echter nog iets dat JavaScript kan doen voor degene die een Web-pagina publiceert: hij kan zichzelf een pakketje met informatie over u laten sturen, een zogenaamde cookie. Deze cookie kan bijvoorbeeld onder andere uw e-mailadres bevatten, het nummer van de versie van Netscape die u gebruikt, de datum en de tijd waarop u een pagina bij de informatie-aanbieder hebt opgevraagd. 

Met die informatie kan de aanbieder soms aardige dingen voor u doen. Zo maken cookies het mogelijk een gebruikersprofiel van u bij te houden, zodat u voortaan elke keer dat u informatie bij de aanbieder opvraagt, precies die informatie krijgt die op u is toegesneden. Aan de andere kant is deze informatie uiteraard enigszins privacy-gevoelig. U kunt er daarom voor kiezen om Netscape u elke keer te laten waarschuwen voordat het een cookie verstuurt. 

Om deze waarschuwing aan te maken, kiest u in de afdeling Network Preferences de onderafdeling Protocols. Hier plaatst u een vinkje voor de mogelijkheid Accepting a Cookie

U krijgt nu voortaan elke keer dat u een site bezoekt die met cookies werkt de volgende waarschuwing te zien

Nogmaals, er hoeven geen kwade bedoelingen te steken achter een goed gebruik van cookies. Maar in sommige gevallen is het zinnig om in ieder geval te weten aan wie uw gegevens allemaal kenbaar worden gemaakt. Dat bereikt u op deze manier. 

Meer tips

Informatie over het programma Netscape Navigator kunt u uiteraard krijgen op de site van de firma Netscape zelf: http://home.netscape.nl. De onafhankelijke Engelstalige publikatie 'C|net' (http://www.cnet.com/) biedt daarnaast een groot aantal zeer handige en voortdurend bijgewerkte tips voor doeltreffend gebruik van het programma. Iets technischer van aard zijn de raadgevingen op de site NetscapeWorld: http://www.netscapeworld.com/