Europese Kranten op het Web

Marc van Oostendorp

Geschreven voor Emnet, 27 december 1997.

Een groot bezwaar tegen Nederland is dat er geen goede zondagskranten worden uitgegeven. Er is niets mooier dan op zondagmorgenvroeg op te staan, een grote kom café au lait te maken, brood en honing klaar te zetten en dan een paar uur lang goede, professioneel geschreven en geredigeerde rapportages, berichten en artikelen, te lezen. Maar aan dat genoegen kun iemand zich in Nederland moeilijk overgeven, zeker als hij of zij niet dicht genoeg in de buurt van een kiosk woont die op zondag op zijn minst de buitenlandse zondagkranten te koop aanbiedt.

Gelukkig biedt het Internet een oplossing: er zijn nu al weer een tijdje kranten te kust en te keur te vinden op het netwerk. Elke zelfrespecterende krant heeft wel een eigen weblocatie. Sinds een paar maanden sta ik dan ook elke zondagochtend vroeg op, maak café au lait en zet ondertussen alvast de computer aan, en begin te lezen.

Er zijn wereldwijd enkele duizenden kranten op het web te vinden. Hoe interessant de berichtgeving van de Peruaanse La Republica of de Amerikaanse New York Times ongetwijfeld ook zijn, blijven we in deze rondgang binnen de grenzen van een paar landen van de Europese Unie. Ik beperk me bovendien tot websites van professionele kranten: er zijn tal van prachtige particuliere initiatieven op het Web, die ik graag lees en waar ik graag naar kijk. Maar soms is het prettig om zeker te weten dat het stuk dat je gaat lezen aan bepaalde minimale eisen van stijl en inhoud voldoet.

Groot-Brittannië

We beginnen de rondreis in Groot-Brittannië. Dit land geldt als de bakermat van de vrije pers. Als zoiets moderns als de aanwezigheid op het Internet een criterium mag zijn, dan is die oude eretitel nog steeds terecht: de index bij Yahoo, goede overzichten zijn ook te vinden op http://www.euronet.nl/users/ad_docu/pers.htm en vooral op http://www.dds.nl/~kidon/papers.html) geeft ongeveer 120 koppelingen naar regionale en nationale kranten in dit land, tegenover 34 in Duitsland, 8 in Frankrijk en 13 in Nederland. Overigens geeft Yahoo voor de Verenigde Staten bijna 1500 verwijzingen; meer dan voor alle andere landen op de wereld bij elkaar.

Bij die 120 koppelingen zitten prachtige websites. Wie zijn surftocht begint bij de Financial Times loopt bijvoorbeeld kans daar een paar uur te blijven hangen. Zelfs wie de beursberichten gestolen kunnen worden, vindt in deze krant en op de website een schat aan betrouwbare, zakelijk neergeschreven informatie vinden: achtergrondartikelen, reportages, nieuwsberichten, enzovoort. Men dient zich eerst te registreren als gebruiker, maar deze registratie is -- voor de belangrijkste delen van de site -- gratis, en voor zover ik heb kunnen nagaan wordt er geen misbruik gemaakt van de registratiegegevens om ongewenste reclame naar uw elektronische postbusje te sturen.

De Engelse kranten zijn allemaal kwistig met de hoeveelheid informatie die ze via Internet aanbieden. Dit geldt bijvoorbeeld ook voor de gematigd linkse Guardian, de liberale Independent, en de nogal conservatieve The Times. Al deze sites worden bovendien elke dag -- dus ook op zondag -- ververst.

Van deze drie is overigens de Times naar mijn smaak de beste; vooral de berichtgeving over Europese politiek is vaak erg onthullend. Overigens hebben de twee voormalige bijlagen van de Times die ieder een eigen leven leiden ook allebei een eigen fraaie website: het Times Literary Supplement staat vol recensies over recent verschenen fictie en non-fictie, en het Times Higher Education Supplement bevat artikelen over het hoger onderwijs, en veel vacatures op Britse Universiteiten.

Het zijn niet alleen de grote, oude en eerbiedwaardige kranten die hun waren on-line aanbieden: ook het satirische weekblad Private Eye biedt bijvoorbeeld een selectie van recente grappen en cartoons. En degene die de afgelopen zomer wel eens uit de eerste hand wilde vernemen hoe de situatie ervoor stond op het door vulkaanuitbarstingen geplaagde Montserrat, kon zich bijvoorbeeld tot de Montserrat Reporter wenden.

Duitsland

Ook het aanbod in Duitsland is gevarieerd. Fraai vormgegeven is de website van de Berlijnse taz (tageszeitung). De krant en de website ademen de sfeer van het vrijgevochten Berlijn. Er verschijnen zeer kritische artikelen in over het binnenlands en buitenlands beleid van de Bondsregering, en reportages over de Berlijnse kraakbeweging. De artikelen zijn goed geschreven en meestal goed geïnformeerd.

Aan de andere kant van het politieke spectrum vinden we in Duitsland uiteraard de uitgaven van de Axel Springer Verlag met de serieuze Welt en het frivole Bild. Wat men ook van de inhoud van deze periodieken mag denken, het is in ieder geval duidelijk dat men bij de Springer Verlag het Internet als medium serieus neemt. De sites zijn actueel en zien er goed uit. Wie Bild Online bekijkt kan zich bovendien niet aan de indruk onttrekken dat juist dit soort boulevarduitgaven zich bij uitstek lenen voor online publicatie: veel afbeeldingen, veel kleuren, grote titels, korte, makkelijk leesbare teksten. Dat is precies wat het op een beeldscherm goed doet. Overigens duurt het (bij mij) wel erg lang voordat al die schreeuwende koppen binnen zijn.

 Over dus naar een van de betere -- zo niet de beste -- Duitse kranten: de Süddeutsche Zeitung. Elke dag biedt deze krant een ruime selectie uit alle katernen: binnenlandse en buitenlandse politiek, economie, kunst en cultuur, media, sport, nieuws uit München en Beieren, opleiding en beroepsuitoefening, maar ook luchtiger bijdragen uit de weekendbijlagen en de afdeling Feuilleton met achtergrondartikelen. Ook de website van SZ is er zo een waar elke week wel een paar uur in te lezen valt.

Zodat u bijna vergeet dat er ook in Duitsland nog zoveel meer te lezen valt. De Duitse pers is van oudsher sterk regionaal gekleurd, en dus zijn de websites, van de Saarbrücker Zeitung en de Hamburger Morgenpost tot aan de Berliner Morgenpost dat ook. De laatste heeft overigens ook een Engelstalige editie.

Frankrijk en Wallonië

Zoals gezegd is het Franse krantenaanbod op Internet voor zover ik heb kunnen nagaan wat minder breed dan het Engelse of het Duitse. Dat wil echter niet zeggen daar er niets te beleven is, want twee van de beste en bekendste Franse kranten zijn via Internet te lezen: Le Monde en Libération.

Le Monde biedt een schat aan informatie. Overigens betreft dit behalve een grote hoeveelheid nieuws -- ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat bijna al het belangrijke nieuws uit de krant ook op het net wordt gezet -- ook veel achtergrondartikelen over cultuur, de Franse samenleving, en Internet. Bovendien kan alles niet alleen in gewone HTML-webpagina's gelezen worden, maar bovendien in de oorspronkelijke opmaak in het zogenaamde PDF-formaat.

Net als de Engelse Times heeft ook Le Monde een paar min of meer onafhankelijke bijlagen. Een ervan wordt ook via het Web verspreid: de maandelijkse Monde diplomatique. Deze heeft een prettig rustige, functionele interface, zonder grafische opsmuk maar met een schat aan informatie.

Ook de website van het linkse Libération is zeer fraai en tamelijk sober vormgegeven. Op deze site is -- net als in de papieren krant -- wat minder 'hard' nieuws te vinden, maar er zijn des te meer essays, beschouwingen en achtergrondartikelen te lezen in de beste Franse traditie.

Nog een Franstalige krant vinden we in België: Le Soir. De versie 'en ligne' van deze krant maakt wel degelijk gebruik van veel grafische middelen. Het duurt daarom wel even voor de pagina's helemaal binnenzijn. Daar staat tegenover dat er uitgebreide leesdossiers te vinden zijn, met bijvoorbeeld artikelen over de justitiële schandalen van de afgelopen jaren.

 Nederland

De Nederlandse nationale kranten zijn bijna allemaal online: de Volkskrant, NRC Handelsblad, Het Parool, het Nederlands Dagblad en de Telegraaf. Alleen Trouw en het Algemeen Dagblad kunnen nog niet online gelezen worden. (Van de laatste is overigens op het web al wel een testversie te zien.)

Eerlijk gEzegd hoort geen van de Nederlandse kranten tot mijn favorieten. De Volkskrant, Het Parool en NRC Handelsblad lijken alledrie nog steeds huiverig om echt een ruime nieuwsselectie aan te bieden via het Web. Wie bijvoorbeeld http://www.nrc.nl/ intikt, zal daarna nog minstens drie keer met de muis moeten klikken voordat het eerste nieuwsbericht op het scherm inklikt. Ook bij de Volkskrant vind ik het nog steeds veel te moeilijk om echt nieuws te vinden.

Het meest functionele ontwerp heeft de Telegraaf: hier vinden we het nieuws tenminste meteen op het openingsscherm van de site. Daar staat dan wel tegenover dat er op datzelfde openingsscherm weel erg veel reclame staat -- ik geloof niet dat er een andere site is in dit overzicht die zoveel advertenties op een beeldscherm weet te plaatsen -- en dat de nieuwsverhalen achter alle links vaak wel erg mager zijn.

Voor goede sites moeten we bij de regionale kranten zijn -- vooral de Limburger vind ik erg sterk, ook voor het niet-Limburgs nieuws, maar ook de Stem uit Breda, het Rotterdams Dagblad, het Brabants Dagblad en het Leidsch Dagblad

De beste krantensites in ons taalgebied worden echter wat mij betreft in Vlaanderen verzorgd, bij de kranten van de Vlaamse Uitgeversmaatschappij, en dan met name bij het paradepaardje van die uitgeverij, De Standaard. Erg fraai vormgegeven zijn de pagina's hier niet; maar dat wordt door de rijke en uitgebreide inhoud ruimschoots gecompenseerd. Waar de Nederlandse uitgevers zich vooral schijnen te interesseren voor presentatie en aanwezigheid op Internet, biedt de Vlaamse uitgever al echt rijke informatie.

Nederland is niet zo'n sterk krantenland: er worden hier geen goede zondagskranten uitgegeven, er worden hier weinig goede krantenwebsites gemaakt. Maar door het Internet is dat allemaal geen geldige reden meer om emigratie te overwegen. Waar ter wereld u ook woont, als er een Internet-aansluiting is kunt u op zondagmorgen vroeg opstaan, een café au lait maken en Europese kranten lezen zoveel als u wilt.