Een Kind kan het Web doen

Marc van Oostendorp

Verschenen in Emnet, voorjaar 1997. (en is dus inmiddels wel wat verouderd)

Voor sommige mensen zou je soms wensen dat er nooit een digitale revolutie was geweest. Voor kinderen bijvoorbeeld. Wie de verslaggeving in de traditionele media volgt over de gevaren die de tere kinderziel bedreigen op het Net, vraagt zich af of het niet beter is om alle kinderen te verbieden zich ooit in de buurt van toetsenbord en beeldscherm te begeven. 

Wie zelf eens wat uitgebreider op het Web rondkijkt, leert dat paniek niet nodig is. Natuurlijk kan een kind dat voldoende handig is om op de juiste knoppen van papa's computer te drukken de nodige smerigheid en ellende te voorschijn roepen, en natuurlijk wil elke bezorgde ouder daar terecht wat aan doen. Maar er is genoeg moois en fraais en leuks en spannends te beleven dat specifiek voor kinderen bedoeld is en waarmee kinderen op hun eigen manier kennis kunnen maken met de elektronische snelweg. Over dat moois en fraais gaat dit artikel. 

Amerika

We beginnen onze rondgang in Amerika. Welk onderwerp er ook onderzocht wordt op het Internet, een overzicht is onvolledig als de bakermat van het netwerk niet op zijn minst wordt aangedaan. Dat geldt zelfs en met name voor een onderwerp als kinderen. In Amerika heeft de commercie de kinderen op Internet als een duidelijke doelgroep ontdekt. Zoals we hieronder zullen zien is men in Nederland nog lang niet zo ver. Ook veel niet-commerciële sites hebben in de Verenigde Staten overigens een afdeling voor kinderen. Het bekendste voorbeeld is waarschijnlijk Het Witte Huis waar het kind wordt rondgeleid door Socks, de huiskat van de Clintons. 

We richten ons dus eerst even op Engelstalige sites. Er ontstaat natuurlijk in theorie een taalprobleem omdat Amerikaanse Web-ontwikkelaars nu eenmaal niet geneigd zijn hun informatie in het Nederlands aan te bieden. Aan de andere kant leert de ervaring dat Nederlandse kinderen, zeker in groep zeven en acht van de lagere school, weinig moeite hebben met het Engels dat op de hier besproken sites wordt gebruikt. 

In de Internet-catalogus Yahoo! is natuurlijk een gedeelte gereserveerd voor kinderen, maar interessanter is nog dat hetzelfde bedrijf een aparte site heeft opgezet waarin het jonge publiek apart bediend wordt. Op het adres http://www.yahooligans.com/ vindt u deze vrolijke en informatieve Web-lokatie, met de uitdagende naam Yahooligans en dezelfde heldere interface die we gewend zijn van de 'grote-mensen' zoekmachine. Vele honderden Web-lokaties zijn hier te vinden, verdeeld in catiegorieën als 'Schoolbel' (met educatieve sites), 'Wetenschap en wetenswaardigheden', 'Amusement', 'Nieuws', enzovoort. Het kind kan ook de hele site doorzoeken op trefwoorden. 

Niet alle sites die op deze manier gevonden worden zijn speciaal gemaakt voor kinderen. Op de pagina met museums  wordt onder andere een koppeling gelegd naar de pagina's van het New Yorkse Guggenheim Museum. Deze zijn zeer toegankelijk voor iedereen en zullen door kleuters met de nodige kunstzin ook zeker met veel plezier bekeken worden. Maar speciaal voor kinderen zijn ze zeker niet. Anders ligt dat met de site National Geographic World Online, een Internet-site van het wereldberoemde natuurtijdschrift speciaal voor kinderen, die hier spelletjes kunnen doen, en door middel van interactieve spelletjes hun kennis over de natuur kunnen testen en vergroten. De jonge onderzoeker kan zich hier bovendien aanmelden voor een uitwisseling van elektronische berichten(in het Engels) met andere kinderen met dezelfde belangstelling. Wie met andere kinderen wil communiceren, maar zich daarbij niet wil beperken tot de wonderen der natuur is er ook nog Kidlink, een wereldwijd project via hetwelk kinderen met elkaar kunnen communiceren via IRC (Internet Relay Chat, het meest populaire systeem van babbelboxen op het Internet) of via e-mail. 

Natuurlijk is er ook anderszins veel vertier te vinden. De kinderamusementsgigant Disney is natuurlijk ruim vertegenwoordigd op het netwerk. De Amerikaanse site biedt een enorme hoeveelheid informatie en plezier. Er is overigens ook een Nederlandstalige Disney-site. Deze is een stuk kleiner en bevatte op het moment van schrijven alleen materiaal over het succesprodukt Toy Story. Ook andere traditioneel op kinderen gerichte bedrijven als Lego en Mattel als maker van Barbie  zijn uiteraard met meer of minder geslaagde sites voor kinderen op het Net te vinden. 

Een ander groot amusementsimperium op het Net is Internet for Kids. Dit project is ooit begonnen als een begeleidende site bij het gelijknamige boek, maar is ondertussen uitgegroeid tot een van de grootste en meest veelomvattende sites. De vormgeving doet pijn aan de ogen, maar wie daar een beetje doorheen kijkt, ontdektmogelijkheden om met andere kinderen in het Engels te corresponderen, een Internet-verhaal waaraan elk kind kan een deel kan bijdragen, en koppelingen naar spelletjes, wetenswaardigheden en veel andere zaken op het Web. 

De laatste internationale Engelstalige site is strikt genomen niet gevestigd in de Verenigde Staten van Amerika, maar in Noorwegen. Op 'The Children's Art Gallery'  kunnen kinderen hun eigen tekeningen exposeren en de kinderen van anderen bekijken. De geëxposeerde werken zijn van een inspirerend hoog niveau. 

Nederlands

Hoe aardig al die Engelstalige sites ook zijn, en hoeveel er ook van valt op te steken, de meeste Nederlandse kinderen zullen toch liever willen verblijven op lokaties waar ze worden toegesproken in hun eigen taal. Een goede plaats om dan te beginnen is bij de afdeling Kinderen van Living Planet op Planet Internet. Overigens zijn ook hier veel van de koppelingen nog Engelstalig, maar naar mijn indruk is ongeveer alles wat in het Nederlands te vinden is op het Net benaderbaar via deze index. 

Ook De Digitale Stad biedt een aardig startpunt. Deze organisatie heeft voor kinderen een apart virtueel plein aangelegd: Plein 13. Op dit plein vinden we onder andere koppelingen naar de Kindertelefoon, Scouting Nederland, de meidenorganisatie Technika 10, een flippo-pagina en enkele van de hieronderbesproken organisaties. 

Veel traditionele media voor kinderen zijn op het Internet te vinden. De NPS heeft bijvoorbeeld voor de eigen kinderprogramma's een eigen site (Klokhuis en Sesamstraat) opengesteld. Op de site van Sesamstraat  kunnen de kinderen foto's , kleurplaten, geluids- en zelfsvideofragmenten met de geliefde acteurs en poppen uit de serie ophalen. Daarnaast wordt een overzicht gegeven van de inhoud van het programma tot september 1997, een lijst met alle boeken die bij de serie verschenen zijn en informatie over de hoofdfiguren in de serie. De lokatie van het Klokhuis heeft een min of meer gelijke struktuur. 

Ook het NOS-programma Het Jeugdjournaal  heeft een zeer fraaie en informatieve site, met filmpjes en foto's, een overzicht van de onderwerpen in het meest actuele bulletin. Op de site is bovendien een redelijk goede verzameling links naar andere sites te vinden. 

De VPRO besteedt op zijn Website alweer een paar jaar ruim aandacht aan de kinderen. Veel jeugdprogramma's van deze omroep zijn bovendien op de een of andere manier gekoppeld aan de Website. Zo kunnen kinderen reageren op de televisieprogramma's die ze hebben gezien, of met elkaar discussiëren over de behandelde onderwerpen. 

De commercie lijkt de kinderen op het Internet nog niet echt ontdekt te hebben. Sprookjespark De Efteling heeft weliswaar een lokatie die zichzelf aandient als The Most Wonderful Website in the World, maar maakt deze belofte geenszins waar. De site bevat in eerste instantie vooral veel aanprijzingen van de kwaliteit van het hotel en de feesten die men er kan organiseren, die bovendien vol met grafische verfijning zit dat je een paar minuten op elke pagina zit te wachten. Pas na veel klikken komt het kind terecht in Het Park waar een paar min of meer interactieve spelletjes staan. De kwaliteit hiervan valt echter tegen. 

Ook de site van spelletjesfabrikant Jumbo valt wat tegen, al zit hij wat geraffineerder in elkaar dan die van de Efteling. Hier vinden we al snel de nodige grappige dingen. Zo is er een puzzel waarmee de (jongste) kinderen zelf hun eigen olifantje kunnen samenstellen. Toch lijkt ook deze site vooral gericht op het verstrekken van commerciële informatie door en voor volwassenen. 

De enige twee commerciële sites die (vrijwel) alleen op kinderen zijn gericht, zijn van uitgevers van computerboeken en -tijdschriften voor kinderen. Zo heeft het tijdschrift Compukids een eigen site en uitgeverij A.W.Bruna Informatica presenteert zijn Computerweb voor Kinderen, met allerlei soorten informatie voor jeugdige computerliefhebbers. 

Sites van volwassenen, kinderen en scholen

Voor de meest uitgebreide algemene sites moeten we het voorlopig nog doen met particulier initiatief. De bekendste en grootste site voor kinderen op dit moment is Kindertainment. Op deze pagina's is onder andere een Java-applet te vinden met een chatbox waarin kinderen met elkaar kunnen kletsen. Verder zijn er weer spelletjes, columns, grapjes en lijsten met koppelingen opgenomen. Een wat bescheidener initiatief, in België, is het Mini Internet van Luc Nijs. Aardig is vooral dat hier een lijst met potentiële penvrienden en penvriendinnen te vinden is, die regelmatig wordt bijgewerkt. 

Het aardige van het Internet is natuurlijk dat letterlijk iedereen er nog steeds op kan publiceren waat hij wil. Zelfs kinderen. In Amerika schijnen er al kinderen te zijn die hun eigen bedrijf hebben opgezet als web-ontwerper. In onze streken is het nog niet zover, al lijkt het benodigde talent niet te ontbreken. Marij Sloothaak heeft bijvoorbeeld één van de interessantere plaatsen voor kinderen gemaakt, met moppen, verhalen, een krant en zelfs een heuse Java-applet. Ook de pagina van de acht-jarige Martijn zien er bijna professioneel uit. 

Als de kinderen al zo actief zijn, mogen hun scholen natuurlijk niet achterblijven. Een lijst basisscholen die aanwezig zijn op het Net kunt u vinden bij de Digitale School. Een aardig voorbeeld wordt gegeven door Basisschool De Beemden in Boxtel. Op de site van deze school staat onder andere Het Beemden Museum met tekeningen en strips van leerlingen. Ook de klassefoto's zijn na te slaan. 

Ouders

Tot slot van deze rondgang bekijken we toch nog wat sites voor volwassenen, en wel voor de volwassenen die het meest met kinderen te maken hebben, de ouders en andere opvoeders. Ook voor deze categorie is in het Engels weer een enorme stortvloed aan publicaties te vinden. Via de geëigende pagina bij Yahoo! zijn online publikaties te vinden als SMARTKiD Magazine  'informing busy educated parents about smart choices for educating their children' tot en met Jewish Family and Life. Een van de grootste en fraaiste sites op dit gebied is echter Parent Soup. Hier vindt u columns, discussiegroepen, educatieve tips en veel ander waardevol materiaal. Het zeer fraaie en informatieve Nederlandstalige Ouders Online lijkt wat vormgeving en inhoud betreft geïnspireerd door Parent Soup al kan de gelijkenis ook op toeval berusten. In ieder geval vindt u ook hier veel nuttig en informatief materiaal, uiteraard beter afgestemd op de Nederlandse situatie. De site biedt ook een e-maildienst. 

Besluit

Engelstalige kinderen en Engelstalige ouders kunnen al op dit moment menige regenachtige zaterdagmiddag achter het beeldscherm doorbrengen, maar ook op het Nederlandstalige deel begint al aardig wat te bloeien. Opvallend genoeg lijkt de commercie de kinderen op het Net daarbij nog niet als doelgroep te hebben ontdekt. De meeste sites zijn van particulieren of van niet-commerciële organisaties, zoals scholen. Langzamerhand valt er steeds meer te beleven op het Web. Hoe jong je ook bent.